Mehmet Uçum’dan AİHM Açıklaması: "Anayasa m.90 AİHM Kararlarına Dayanak Gösterilemez"

Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum, kamuoyunda sıkça tartışılan Anayasa’nın 90’ıncı maddesinin son fıkrasına ilişkin yazılı bir açıklama yaptı. Uçum, söz konusu düzenlemenin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının uygulanmasıyla hiçbir ilgisi bulunmadığını savundu.

Sosyal medya hesabı üzerinden değerlendirmelerde bulunan Mehmet Uçum, Anayasa’nın 90. maddesindeki "milletlerarası andlaşmaların esas alınması" hükmünün yargı kararlarına değil, doğrudan yürütme ve yargı pratiklerindeki norm uyuşmazlıklarına yönelik bir ön şart taşıdığını ifade etti.

"AİHM Kararı Bir Norm Değil, Mahkeme Kararıdır"

AİHM kararlarına uyma zorunluluğunun bu maddeye dayandırılmasını "bilgisizlik ya da bilinçli bir çarpıtma" olarak niteleyen Uçum, gerekçelerini şu üç temel başlık altında topladı:

• Andlaşma Kimliği Taşımaz: AİHM kararları Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne dayansa da bir uluslararası sözleşme veya norm değil, bir mahkeme kararıdır. Bu nedenle norm uyuşmazlığına ilişkin anayasal hükme dayandırılamaz.

• Kanunla Doğrudan Çelişki Oluşmaz: AİHM bireysel başvuruları karara bağlarken doğrudan kanun metinlerini iptal edemez, yalnızca incelediği mahkeme kararı üzerinden değerlendirme yapar.

• Yargısal Teyit Vurgusu: Yerel mahkemelerin AİHM’in ihlal kararı sonrası dosyayı yeniden ele alarak ilk kararını teyit etmesi, Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK m.323) ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK m.380) çerçevesinde gerçekleşir. Bu durum anayasal bir norm uyuşmazlığı doğurmaz.

Yeni Anayasa İmzası: "Bu Hüküm Muhafaza Edilmeyebilir"

Açıklamasında Avrupa örneklerine de değinen Uçum; Almanya ve Fransa dahil pek çok Avrupa ülkesinde uluslararası sözleşmeleri kanunlara üstün kılan benzer bir hükmün bulunmadığına dikkat çekti. Uçum, Türkiye'nin yeni anayasa çalışmasıyla birlikte bu düzenlemenin muhtemelen korunmayacak maddeler arasında yer alacağını belirterek yeni anayasa sürecine dair sinyal verdi.

Anahtar Kelimeler (SEO Tags) Mehmet Uçum, AİHM kararları, Anayasa 90 madde, Mehmet Uçum AİHM açıklaması, Anayasa değişikliği, Yargıtay AİHM kararları, yeni anayasa maddeleri